తిథి అంటే ఏమిటి?

చాంద్రమాన దినం — పంచాంగంలో తిథి అనే పదం పదే పదే వస్తుంది. దాని అర్థం, లెక్కింపు, ఉపయోగం ఇక్కడ.

వివరణ

చంద్రుడికి సూర్యుడికి మధ్య కోణం 12 డిగ్రీలు పెరిగే కాలమే ఒక తిథి. ఒక చాంద్రమాన మాసంలో 30 తిథులు — శుద్ధ పక్షంలో 15, బహుళ పక్షంలో 15. పాడ్యమి నుండి చతుర్దశి వరకు పేర్లు ఒకటే; శుద్ధ పక్షం పౌర్ణమితో, బహుళ పక్షం అమావాస్యతో ముగుస్తాయి.

తిథి ఎలా లెక్కిస్తారు

తిథి సూర్యోదయం నుండి సూర్యోదయం వరకు ఉండదు — చంద్రుడి వేగాన్ని బట్టి 19 నుండి 26 గంటల వరకు ఉండవచ్చు. అందుకే ఒక తిథి రెండు రోజులలో విస్తరించవచ్చు, లేదా ఒక రోజులో రెండు తిథులు రావచ్చు. సాధారణంగా సూర్యోదయ సమయంలో ఉన్న తిథినే ఆ రోజు తిథిగా లెక్కిస్తారు.

తిథి ఎందుకు ముఖ్యం

శుభకార్యాలకు ముహూర్తం నిర్ణయించేటప్పుడు తిథి ఒక ముఖ్యమైన అంశం. వివాహం, గృహప్రవేశం, నామకరణం, అన్నప్రాశన, అక్షరాభ్యాసం, వ్యాపార ప్రారంభం — వీటన్నింటికీ పండితులు దీన్ని పరిశీలిస్తారు. అయితే ఒక్క అంశంతో ముహూర్తం నిర్ణయించరు — పంచాంగంలోని ఐదు అంగాలూ కలిపి చూడాలి.

శుభ సమయం ఎలా చూడాలి

• చవితి, అష్టమి, నవమి, చతుర్దశి, అమావాస్య తిథులలో కొత్త శుభకార్యాలు ప్రారంభించరు. వ్రతాలకు మాత్రం ఇవే ప్రత్యేకం — ఏకాదశి, చతుర్థి, త్రయోదశి వ్రత తిథులు.
• సమయాలు ప్రాంతాన్ని బట్టి మారతాయి — హైదరాబాద్‌లో, విశాఖపట్నంలో సూర్యోదయం వేర్వేరు కాబట్టి సమయాలూ వేర్వేరు.
• రాహు కాలం, యమగండం, వర్జ్యం, దుర్ముహూర్తం తప్పించి మిగిలిన సమయం చూడండి.
• ఈరోజు ఖచ్చితమైన సమయాల కోసం ఈరోజు పంచాంగం చూడండి.

తిథి ఎక్కడెక్కడ ఉపయోగిస్తారు

• రోజువారీ పంచాంగం — ఆ రోజు స్వభావం తెలుసుకోవడానికి.
• ముహూర్త నిర్ణయం — వివాహం, గృహప్రవేశం, వాహన కొనుగోలు, వ్యాపార ప్రారంభం.
• వ్రతాలు, పండుగల తేదీ నిర్ణయం.
• జాతక నిర్మాణం మరియు దశా లెక్కింపు.

సంబంధిత పదాలు

తిథి, వారం, నక్షత్రం, యోగం, కరణం — ఈ ఐదూ కలిపితేనే పంచాంగం. వీటితో పాటు లగ్నం, రాశి, మాసం, పక్షం, రాహు కాలం, వర్జ్యం అనే పదాలూ పదే పదే వస్తాయి. ప్రతి దానికీ ప్రత్యేక పేజీలో వివరణ ఉంది.