పక్షం అంటే ఏమిటి?

చాంద్రమాన మాసంలో సగం — పంచాంగంలో పక్షం అనే పదం పదే పదే వస్తుంది. దాని అర్థం, లెక్కింపు, ఉపయోగం ఇక్కడ.

వివరణ

చాంద్రమాన మాసంలోని పదిహేను రోజుల భాగం. చంద్రుడు పెరిగే అమావాస్య నుండి పౌర్ణమి వరకు శుద్ధ పక్షం (శుక్ల పక్షం); తగ్గే పౌర్ణమి నుండి అమావాస్య వరకు బహుళ పక్షం (కృష్ణ పక్షం).

పక్షం ఎలా లెక్కిస్తారు

ప్రతి పక్షంలో 15 తిథులు. తిథుల నిడివిని బట్టి పక్షం 13 నుండి 15 రోజుల వరకు ఉండవచ్చు.

పక్షం — ఒక ఉదాహరణ

అమావాస్య తర్వాతి తిథి శుద్ధ పాడ్యమి; పదిహేనవ తిథి పౌర్ణమితో శుద్ధ పక్షం ముగుస్తుంది. దాని తర్వాతి తిథి బహుళ పాడ్యమి. అందుకే పంచాంగంలో తిథి పేరు ఎప్పుడూ పక్షంతో కలిపే రాస్తారు — బహుళ చవితి అంటే పౌర్ణమి తర్వాత వచ్చే నాలుగవ తిథి అని అర్థం.

పక్షం ఎందుకు ముఖ్యం

శుభకార్యాలకు ముహూర్తం నిర్ణయించేటప్పుడు పక్షం ఒక ముఖ్యమైన అంశం. వివాహం, గృహప్రవేశం, నామకరణం, అన్నప్రాశన, అక్షరాభ్యాసం, వ్యాపార ప్రారంభం — వీటన్నింటికీ పండితులు దీన్ని పరిశీలిస్తారు. అయితే ఒక్క అంశంతో ముహూర్తం నిర్ణయించరు — పంచాంగంలోని ఐదు అంగాలూ కలిపి చూడాలి.

శుభ సమయం ఎలా చూడాలి

• కొత్త ప్రారంభాలకు శుద్ధ పక్షానికి ప్రాధాన్యత; పితృ కార్యాలకు బహుళ పక్షం.
• సమయాలు ప్రాంతాన్ని బట్టి మారతాయి — హైదరాబాద్‌లో, విశాఖపట్నంలో సూర్యోదయం వేర్వేరు కాబట్టి సమయాలూ వేర్వేరు.
• రాహు కాలం, యమగండం, వర్జ్యం, దుర్ముహూర్తం తప్పించి మిగిలిన సమయం చూడండి.
• ఈరోజు ఖచ్చితమైన సమయాల కోసం ఈరోజు పంచాంగం చూడండి.

పక్షం ఎక్కడెక్కడ ఉపయోగిస్తారు

• రోజువారీ పంచాంగం — ఆ రోజు స్వభావం తెలుసుకోవడానికి.
• ముహూర్త నిర్ణయం — వివాహం, గృహప్రవేశం, వాహన కొనుగోలు, వ్యాపార ప్రారంభం.
• వ్రతాలు, పండుగల తేదీ నిర్ణయం.
• జాతక నిర్మాణం మరియు దశా లెక్కింపు.

సంబంధిత పదాలు

తిథి, వారం, నక్షత్రం, యోగం, కరణం — ఈ ఐదూ కలిపితేనే పంచాంగం. వీటితో పాటు లగ్నం, రాశి, మాసం, పక్షం, రాహు కాలం, వర్జ్యం అనే పదాలూ పదే పదే వస్తాయి. ప్రతి దానికీ ప్రత్యేక పేజీలో వివరణ ఉంది.

పక్షం గురించి తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

శుక్ల పక్షం, శుద్ధ పక్షం వేర్వేరా?

ఒకటే. తెలుగు పంచాంగాలలో సాధారణంగా శుద్ధ పక్షం అంటారు, సంస్కృత గ్రంథాలలో శుక్ల పక్షం అని ఉంటుంది. అలాగే బహుళ పక్షాన్నే కృష్ణ పక్షం అని కూడా అంటారు.

పక్షం ఎప్పుడూ పదిహేను రోజులేనా?

కాదు. పక్షంలో తిథులు పదిహేనే అయినా వాటి నిడివి మారుతుంది కాబట్టి పక్షం 13 నుండి 15 రోజుల వరకు ఉండవచ్చు. ఒక తిథి క్షయమైన పక్షం పదమూడు రోజులకే ముగియవచ్చు.