ಪಂಚಾಂಗ ಪದಕೋಶ
ಪಂಚಾಂಗ ಓದುವಾಗ ಸಿಗುವ ಪದಗಳು ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲದವು. ಪ್ರತಿ ಪದದ ಅರ್ಥ, ಅದನ್ನು ಹೇಗೆ ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ದಿನನಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅದು ಏಕೆ ಮುಖ್ಯ ಎಂಬುದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸರಳ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ತಿಥಿ
ಚಾಂದ್ರ ದಿನ
ನಕ್ಷತ್ರಚಂದ್ರ ಇರುವ ತಾರಾ ಮಂಡಲ
ಯೋಗಸೂರ್ಯ-ಚಂದ್ರರ ಸಂಯುಕ್ತ ಸ್ಥಾನ
ಕರಣತಿಥಿಯ ಅರ್ಧ ಭಾಗ
ಪಕ್ಷಚಾಂದ್ರಮಾಸದ ಅರ್ಧ
ಮಾಸಚಾಂದ್ರಮಾಸ
ರಾಶಿಜನ್ಮ ರಾಶಿ
ಲಗ್ನಉದಯ ರಾಶಿ
ಮುಹೂರ್ತಶುಭ ಸಮಯ
ರಾಹು ಕಾಲದಿನದ ಅಶುಭ ಅವಧಿ
ಯಮಗಂಡ ಕಾಲದಿನದ ಇನ್ನೊಂದು ಅಶುಭ ಅವಧಿ
ಪಂಚಾಂಗಐದು ಅಂಗಗಳ ಕಾಲಗಣನೆ
| ಪದಕೋಶ | ವಿವರವಾದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ |
|---|---|
| ತಿಥಿ | ತಿಥಿ ಎಂದರೆ ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯರ ನಡುವಿನ ಕೋನೀಯ ಅಂತರ 12 ಡಿಗ್ರಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುವ ಅವಧಿ. |
| ನಕ್ಷತ್ರ | ಆಕಾಶದ ವೃತ್ತವನ್ನು 27 ಸಮ ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿದಾಗ ಸಿಗುವ ಪ್ರತಿ ಭಾಗವೇ ನಕ್ಷತ್ರ. |
| ಯೋಗ | ಪಂಚಾಂಗದ ನಾಲ್ಕನೇ ಅಂಗ. |
| ಕರಣ | ಒಂದು ತಿಥಿಯ ಅರ್ಧ ಭಾಗವೇ ಕರಣ — ಅಂದರೆ ದಿನಕ್ಕೆ ಎರಡು ಕರಣಗಳು. |
| ಪಕ್ಷ | ಚಾಂದ್ರಮಾಸದ ಹದಿನೈದು ದಿನಗಳ ಅರ್ಧ ಭಾಗ. |
| ಮಾಸ | ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಅಮಾಂತ ಪದ್ಧತಿ — ಚಾಂದ್ರಮಾಸ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯಂದು ಮುಗಿದು ಮರುದಿನ ಹೊಸ ಮಾಸ ಆರಂಭ. |
| ರಾಶಿ | ಆಕಾಶದ ವೃತ್ತದ ಹನ್ನೆರಡು ಸಮ ಭಾಗಗಳು — ಮೇಷದಿಂದ ಮೀನದವರೆಗೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ 30 ಡಿಗ್ರಿ. |
| ಲಗ್ನ | ಜನ್ಮ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ದಿಗಂತದಲ್ಲಿ ಉದಯಿಸುತ್ತಿದ್ದ ರಾಶಿಯೇ ಲಗ್ನ. |
| ಮುಹೂರ್ತ | ಶುಭ ಕಾರ್ಯ ಆರಂಭಿಸಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವ ಸಮಯವೇ ಮುಹೂರ್ತ. |
| ರಾಹು ಕಾಲ | ದಿನದ ಸುಮಾರು ಒಂದೂವರೆ ಗಂಟೆಯ ಅವಧಿ, ರಾಹುವಿನ ಪ್ರಭಾವದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. |
| ಯಮಗಂಡ ಕಾಲ | ರಾಹು ಕಾಲದಂತೆಯೇ ದಿನದ ಒಂದು ಎಂಟನೇ ಭಾಗ, ಯಮನ ಪ್ರಭಾವದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. |
| ಪಂಚಾಂಗ | ಪಂಚ + ಅಂಗ = ಐದು ಅಂಗಗಳು. |
ಈ ಪದಕೋಶ ಹೇಗೆ ಬಳಸುವುದು
ತಿಥಿ, ವಾರ, ನಕ್ಷತ್ರ, ಯೋಗ, ಕರಣ — ಈ ಐದು ಅಂಗಗಳ ಸೇರುವಿಕೆಯೇ ಪಂಚಾಂಗ. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಪದಕ್ಕೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪುಟವಿದೆ: ಅರ್ಥ, ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ, ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಆ ಪುಟದಲ್ಲಿದೆ. ಹೊಸದಾಗಿ ಓದುವವರು ಮೊದಲು ತಿಥಿ ಮತ್ತು ನಕ್ಷತ್ರ ಪುಟಗಳನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಉಳಿದವು ಸುಲಭವಾಗಿ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತವೆ.
ಪಂಚಾಂಗ ಪದಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ಪಂಚಾಂಗದ ಐದು ಅಂಗಗಳು ಯಾವುವು?
ತಿಥಿ, ವಾರ, ನಕ್ಷತ್ರ, ಯೋಗ ಮತ್ತು ಕರಣ. ಪಂಚಾಂಗ ಎಂಬ ಹೆಸರೇ ಈ ಐದು ಅಂಗಗಳಿಂದ ಬಂದಿದೆ.
ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪಂಚಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಯ ಏಕೆ ಬೇರೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ?
ತಿಥಿ ಮತ್ತು ನಕ್ಷತ್ರ ಆರಂಭವಾಗುವ ಕ್ಷಣ ಜಗತ್ತಿಗೆಲ್ಲ ಒಂದೇ, ಆದರೆ ಆ ಕ್ಷಣ ಸ್ಥಳೀಯ ಗಡಿಯಾರದಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಸಮಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಸೂರ್ಯೋದಯವೂ ಊರಿಂದ ಊರಿಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ನಮ್ಮ ಪುಟಗಳು ನೀವು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ ನಗರಕ್ಕೆ ಸಮಯ ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.